Thế giới Tài chính không vận hành bằng những công thức toán học hoàn hảo, nó vận hành bằng tâm lý bầy đàn và những cú bẻ lái chính sách. Nếu bạn vẫn đang dùng tư duy của năm 2021 để đầu tư vào lúc này, bạn đang tự sát về mặt tài chính.
Chúng ta đang đứng trước một đợt biến động tài chính toàn cầu cực kỳ phức tạp. Lạm phát, lãi suất, và dòng vốn đang thay đổi cấu trúc. Thay vì cố gắng dự đoán đỉnh hay đáy – một trò chơi của những kẻ nghiệp dư – điều chúng ta cần làm là áp dụng tư duy đảo ngược (Inversion): Làm sao để không mất tiền trong bối cảnh này?
Khi Cục Dự trữ Liên bang (Fed) dùng "Cục tẩy khổng lồ"
Đừng tin vào những dự báo dài hạn lúc này. Ngay cả những người đứng đầu Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng thừa nhận rằng các dự báo kinh tế hiện tại đang phải viết bằng bút chì và đi kèm với "những cục tẩy khổng lồ"[1]. Tại sao? Vì các động lực của nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi quá nhanh.
Trong quá khứ, khi lạm phát vượt mục tiêu 2%, Fed đôi khi vẫn nhắm mắt làm ngơ, tung ra các đợt "cắt giảm lãi suất bảo hiểm" để hỗ trợ thị trường lao động[1]. Chính sự nuông chiều này đã bơm phồng các tài sản rủi ro và đẩy giá vàng từ 3.500 USD/ounce lên gần 5.500 USD/ounce như một nơi trú ẩn chống lạm phát[1].
Nhưng khuôn mẫu đó đã bị phá vỡ. Fed hiện tại không còn khoan nhượng với lạm phát cao. Hệ quả là kỳ vọng lạm phát của thị trường (thể hiện qua các hợp đồng hoán đổi) đã giảm mạnh xuống dưới mức trước khi các xung đột địa chính trị nổ ra[1].
Bài học rút ra: Đừng kỳ vọng vào một đợt giải cứu bằng tiền rẻ. Kỷ nguyên của những dòng vốn dễ dãi đã kết thúc.
Trò chơi Chi phí Vốn và Lãi suất "Higher-for-Longer"
Thuật ngữ: Higher-for-longer — Chính sách duy trì mức lãi suất cao trong một thời gian dài của các ngân hàng trung ương nhằm kiềm chế lạm phát, thay vì vội vã cắt giảm lãi suất như kỳ vọng của thị trường.
Khi các chính phủ tiếp tục tung ra các khoản trợ cấp hào phóng để kích cầu, các ngân hàng trung ương buộc phải giữ lãi suất cao để chống lạm phát. Nếu các gói hỗ trợ của chính phủ không mang tính "tạm thời, có mục tiêu và được tinh chỉnh", chính sách tiền tệ bắt buộc phải thắt chặt[2].
Điều này dẫn đến một hệ quả tất yếu: Chi phí vốn cho các nhà phát triển bất động sản và các quỹ đầu tư sẽ tăng vọt[2]. Lãi suất cao cũng chính thức đặt dấu chấm hết cho kỷ nguyên "biến động bị kìm hãm" (suppressed volatility)[3]. Thị trường chứng khoán sẽ liên tục trải qua những tuần trồi sụt, chi phí sản xuất (như chip) tăng cao và nỗi lo lạm phát luôn rình rập[5]. Thị trường lúc này giống như một người mắc "hội chứng sợ hãi và mất niềm tin"[5].
Tác động đến Việt Nam: Cơ hội trong sự chật chội
Vậy dòng vốn toàn cầu và những biến động này có ý nghĩa gì với nhà đầu tư Việt Nam? Hãy nhìn vào các mô hình sinh học: Khi môi trường khắc nghiệt, sinh vật nào thích nghi tốt nhất sẽ sống sót.
Việt Nam đang ở một giai đoạn phát triển rất đặc thù. Tỷ lệ đô thị hóa của chúng ta mới ở mức 40,2% (so với 92% của Nhật Bản)[2]. Đây là một dư địa khổng lồ. Trong khi chi phí vốn toàn cầu đắt đỏ, những khu vực có sự hỗ trợ tài khóa từ chính phủ và dòng vốn FDI mạnh mẽ vào cơ sở hạ tầng sẽ là điểm sáng.
Các gói kích thích kinh tế gần đây của Việt Nam, cộng hưởng với dòng vốn đầu tư liên tục từ các tập đoàn Nhật Bản nhằm biến Hà Nội và TP.HCM thành các thành phố thông minh, đang tạo ra hiệu ứng cấp số nhân cho các dự án bất động sản đa gia đình và dịch vụ lưu trú[2].
Tuy nhiên, đừng mù quáng lao vào bất động sản đầu cơ. Cuộc khủng hoảng khả năng chi trả đang diễn ra trên toàn cầu. Cơ hội thực sự nằm ở việc phát triển nhà ở vừa túi tiền (attainable housing) cho tầng lớp trung và thu nhập thấp – những người cung cấp dịch vụ thiết yếu cho các đô thị[2]. Đầu tư vào nhu cầu thực tế luôn mang lại biên an toàn (margin of safety) cao nhất.
Tâm lý học hành vi: Đừng giao dịch nhanh hơn tốc độ tư duy
Sai lầm lớn nhất của nhà đầu tư cá nhân là cố gắng phản ứng lại mọi tin tức trên thị trường. Việc tiếp cận giao dịch ngày nay quá dễ dàng, nhưng việc đọc sai rủi ro lại phải trả giá cực kỳ đắt[3].
Thống kê cho thấy chỉ có 16% người dân thực sự cảm thấy thỏa mãn và an toàn với tình hình tài chính của mình, phần lớn còn lại đang sống trong căng thẳng và áp lực[4]. Khi bạn mang tâm lý căng thẳng đó vào một thị trường đầy biến động, bạn sẽ bị "làm thịt".
Kỷ luật trí tuệ lúc này yêu cầu bạn phải tuân thủ ba nguyên tắc khi đối mặt với biến động cực đoan:
- Giảm quy mô vị thế (Smaller positions): Đừng cược tất tay.
- Hạ đòn bẩy (Less leverage): Tiền vay mượn trong kỷ nguyên lãi suất cao là liều thuốc độc.
- Chậm lại (Take your time): Đừng cố giao dịch nhanh hơn khả năng hiểu biết của bạn về rủi ro[3].
Kết luận
Biến động tài chính toàn cầu không phải là lúc để chứng tỏ bạn là một thiên tài dự báo. Đây là lúc để kiểm tra hệ thống quản trị rủi ro của bạn. Hãy chấp nhận sự thật rằng dòng vốn đang đắt đỏ hơn, lạm phát dai dẳng hơn và thị trường sẽ còn giật cục.
Thay vì tìm kiếm một "cú ăn đậm", hãy tập trung vào việc không bị loại khỏi cuộc chơi. Hiểu đúng cách thế giới vận hành quan trọng hơn bất kỳ công thức giao dịch nào.
