Chào các bạn, mình là Eric Phạm. Nếu những ngày qua bạn thường xuyên theo dõi bảng điện tử, có lẽ bạn sẽ cảm thấy như đang ngồi trên một chuyến tàu lượn siêu tốc. Những biến động thị trường tài chính toàn cầu đang diễn ra với tốc độ chóng mặt, từ sự rung lắc của các cổ phiếu công nghệ đến những áp lực âm thầm trên thị trường trái phiếu và tiền tệ.
Là một nhà đầu tư theo trường phái giá trị, mình thường ví thị trường giống như một người hàng xóm bị rối loạn cảm xúc — ông Ngài Thị Trường mà người thầy Benjamin Graham hay nhắc đến. Có ngày ông ấy cực kỳ hưng phấn, định giá mọi thứ trên trời; nhưng cũng có ngày ông ấy hoảng loạn, bán tống bán tháo những tài sản tuyệt vời với giá rẻ mạt. Việc của chúng ta không phải là chạy theo cảm xúc của ông ấy, mà là bình tĩnh quan sát để tìm ra đâu là giá trị thực.
1. Thị trường chứng khoán: Khi cơn sốt trí tuệ nhân tạo hạ nhiệt
Tuần qua, chúng ta đã chứng kiến một sự phân hóa rõ rệt. Trong khi các chỉ số chính tại Mỹ như S&P 500 hay NASDAQ vẫn giữ được sắc xanh[1], thì tại châu Âu và Nhật Bản, câu chuyện lại hoàn toàn khác.
Tại châu Âu, chỉ số STOXX Europe 600 gần như dậm chân tại chỗ, và các cổ phiếu công nghệ đã bị bán tháo mạnh vào cuối tuần do lo ngại về việc định giá quá cao đối với các công ty liên quan đến trí tuệ nhân tạo[2].
Định giá — việc xác định xem một tài sản hoặc doanh nghiệp có đáng với số tiền bạn bỏ ra hay không dựa trên khả năng tạo ra lợi nhuận thực tế. Khi kỳ vọng của đám đông vượt quá khả năng sinh lời của doanh nghiệp, một cú điều chỉnh là điều tất yếu.
Tại Nhật Bản, chỉ số Nikkei 225 cũng sụt giảm hơn hai phẩy sáu phần trăm[2]. Điều này cho thấy tâm lý chốt lời đang lan rộng. Người ta bắt đầu tự hỏi: "Liệu công nghệ mới có thực sự mang lại tiền tươi thóc thật ngay lập tức, hay chúng ta đang trả giá quá cao cho một tương lai chưa rõ ràng?"
2. Trái phiếu và tâm lý đám đông: Những áp lực âm thầm
Thị trường trái phiếu thường ít được nhà đầu tư cá nhân chú ý hơn chứng khoán, nhưng nó lại là mỏ neo cho toàn bộ nền Kinh tế. Hiện nay, nhu cầu đối với trái phiếu tại các nền kinh tế lớn đang có dấu hiệu suy yếu, tạo ra một môi trường tài chính thắt chặt hơn[4].
Lợi suất trái phiếu — tỉ lệ lợi nhuận mà nhà đầu tư nhận được từ việc nắm giữ trái phiếu, thường di chuyển ngược chiều với giá trái phiếu. Khi lợi suất tăng, giá trái phiếu sẽ giảm. Điều này tạo ra một môi trường đầy thách thức cho những ai đang tìm kiếm sự an toàn ở tài sản cố định.
Một điểm cực kỳ đáng lưu ý là sự lạc quan của các tổ chức đầu tư lớn đối với cổ phiếu đang ở mức cao nhất kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, vượt qua mức phân bổ cho trái phiếu tới hơn ba mươi phần trăm[4]. Với tư cách là một người hâm mộ Warren Buffett, mình luôn ghi nhớ câu nói: "Hãy sợ hãi khi người khác tham lam". Khi tất cả mọi người đều đứng cùng một phía của con thuyền và vị thế đầu tư trở nên quá căng thẳng, đó là lúc rủi ro lật thuyền cao nhất[4].
3. Lạm phát: Câu chuyện từ nhà máy đến kệ hàng
Để hiểu về lạm phát và dự báo hướng đi của thị trường, chúng ta cần phân biệt hai khái niệm quan trọng:
- Chỉ số giá tiêu dùng — thước đo mức giá trung bình mà người tiêu dùng phải trả cho một giỏ hàng hóa và dịch vụ thiết yếu.
- Chỉ số giá sản xuất — thước đo mức giá trung bình mà các nhà sản xuất trong nước nhận được cho sản phẩm đầu ra của họ[3].
Thông thường, chỉ số giá sản xuất sẽ biến động mạnh hơn và là tín hiệu đi trước cho chỉ số giá tiêu dùng[3]. Hãy tưởng tượng nó giống như giá bột mì mà người thợ bánh phải mua. Nếu giá bột mì tăng hôm nay, sớm muộn gì giá ổ bánh mì trên kệ siêu thị cũng sẽ tăng theo. Hiện tại, việc theo dõi chỉ số giá sản xuất là cực kỳ quan trọng để đoán định bước đi tiếp theo của các ngân hàng trung ương.
4. Tỷ giá và năng lượng: Những biến số khó lường
Trên thị trường tiền tệ, đồng Yên Nhật đang suy yếu và tiến gần đến mốc một trăm sáu mươi mốt so với đồng đô la Mỹ[2]. Trong khi đó tại Trung Quốc, mức lạm phát thấp cho phép họ không cần thắt chặt chính sách tiền tệ, tạo ra khoảng cách lớn về chi phí đi vay so với các nước khác[5]. Sự chênh lệch này đang gây áp lực giảm giá lên đồng Nhân dân tệ, có thể buộc các nhà chức trách phải can thiệp[5].
Bên cạnh đó, giá dầu cũng là một rủi ro tiềm ẩn. Những tắc nghẽn tại các eo biển quan trọng có thể đẩy giá năng lượng lên cao trong những tuần tới do khả năng hấp thụ cú sốc của thị trường đã giảm sút đáng kể[5]. Đối với một nhà đầu tư giá trị, mình luôn tìm kiếm những doanh nghiệp có khả năng chuyển giao chi phí tăng thêm này sang cho khách hàng mà không làm mất đi thị phần.
Lợi thế cạnh tranh bền vững — khả năng của một doanh nghiệp duy trì tỷ suất lợi nhuận cao và bảo vệ thị phần trước các đối thủ cạnh tranh trong dài hạn. Đây chính là tấm khiên bảo vệ doanh nghiệp trước bão giá.
Lời khuyên của Eric Phạm
Giữa những biến động thị trường tài chính toàn cầu, lời khuyên chân thành nhất của mình là: Đừng làm gì cả nếu bạn không hiểu rõ mình đang sở hữu cái gì.
- Tập trung vào doanh nghiệp, không phải bảng điện: Giá cổ phiếu có thể nhảy múa hàng ngày, nhưng giá trị nội tại của một công ty tốt không thay đổi nhanh đến thế.
- Biên an toàn — nguyên tắc đầu tư chỉ mua chứng khoán khi giá thị trường thấp hơn đáng kể so với giá trị nội tại được ước tính. Luôn chừa cho mình một đường lui để bảo vệ bản thân trước những sai sót trong dự báo hoặc những biến cố bất ngờ.
- Kiên nhẫn: Thời gian là bạn đồng hành tốt nhất của nhà đầu tư. Hãy để lãi suất kép làm việc của nó.
Thị trường có thể hỗn loạn trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn, nó luôn là một chiếc cân công bằng phản ánh đúng giá trị của doanh nghiệp. Hãy giữ cho mình một cái đầu lạnh và một trái tim kiên định.
Chúc các bạn đầu tư an lạc và kỷ luật!
