Chào các bạn, tôi là Eric Phạm.

Sáng nay mở bảng điện ra, chắc hẳn nhiều người lại thấy nhịp tim mình đập theo từng nhịp xanh đỏ của thị trường. Khi tìm kiếm về diễn biến thị trường chứng khoán hôm nay, chúng ta thường bị ngập chìm trong hàng tá tin tức: từ chỉ số VN-Index, xu hướng chứng khoán toàn cầu, cho đến tâm lý nhà đầu tư thay đổi chóng mặt.

Nhưng hãy pha một tách cà phê, ngồi xuống và nhìn nhận mọi thứ qua lăng kính của một nhà đầu tư dài hạn. Như ngài Warren Buffett – thần tượng của tôi – từng nói: "Thị trường chứng khoán là một thiết bị chuyển tiền từ kẻ thiếu kiên nhẫn sang người kiên nhẫn." Thay vì hoảng loạn hay hưng phấn theo đám đông, chúng ta hãy cùng bóc tách những sự kiện đang diễn ra để xem đâu là tiếng ồn, đâu là giá trị thực.

Bức tranh toàn cầu: Khi cơn sốt AI đối mặt với thực tế

Nhìn ra thế giới, chúng ta vừa chứng kiến một đợt bán tháo mạnh tay ở các cổ phiếu công nghệ liên quan đến Trí tuệ nhân tạo (AI), thổi bay một lượng lớn giá trị vốn hóa trên toàn cầu[4]. Tâm lý nhà đầu tư đang trở nên vô cùng thận trọng trước những mức định giá cao ngất ngưởng của nhóm ngành này[4].

Thuật ngữ — Định giá quá mức (Stretched valuations): Tình trạng giá cổ phiếu được đẩy lên quá cao so với giá trị thực tế và khả năng sinh lời hiện tại của doanh nghiệp, thường do sự kỳ vọng thái quá của đám đông.

Thực tế, việc ứng dụng AI đang diễn ra rất mạnh mẽ. Các nghiên cứu mới nhất chỉ ra rằng tỷ lệ áp dụng AI trong trải nghiệm khách hàng đã lên tới 92%[1]. Tuy nhiên, là một nhà đầu tư giá trị, tôi luôn tự nhắc mình: Một xu hướng vĩ đại không đồng nghĩa với một khoản đầu tư tuyệt vời nếu bạn phải trả một cái giá quá đắt.

Giống như việc bạn mua lại một quán cà phê đang đông khách. Quán có thể kinh doanh rất tốt, nhưng nếu bạn phải trả số tiền bằng 100 năm lợi nhuận của quán để sở hữu nó, bạn đang mua rủi ro chứ không phải mua cơ hội. Biên an toàn (Margin of Safety) ở mức giá này gần như bằng không.

Biến động vĩ mô và sự phân hóa tại thị trường Châu Á

Diễn biến thị trường chứng khoán Châu Á hôm nay cho thấy sự phân hóa rõ rệt. Trong khi chứng khoán Hàn Quốc phục hồi nhờ căng thẳng tại Trung Đông có dấu hiệu hạ nhiệt, các khu vực khác vẫn giao dịch giằng co[4]. Ở một diễn biến khác, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đang tiếp tục các động thái thắt chặt chính sách tiền tệ, nhưng trong một bối cảnh Tài chính đã thắt chặt hơn rất nhiều so với chu kỳ năm 2022[3].

Nhiều người thích dùng các tin tức vĩ mô này để lướt sóng. Nhưng kinh nghiệm của tôi cho thấy, việc cố gắng dự đoán hướng đi của lãi suất hay các cuộc xung đột địa chính trị là một trò chơi vô cùng mệt mỏi và tỷ lệ sai số cực cao. Thay vì đoán xem ngày mai thị trường chung sẽ tăng hay giảm, tôi dành thời gian tìm kiếm những doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững – những công ty có thể sống sót và phát triển bất chấp việc lãi suất tăng hay giảm.

Dấu ấn Việt Nam: Dòng vốn FDI và câu chuyện xe điện

Quay trở lại với những yếu tố liên quan đến Việt Nam, chúng ta đang thấy những tín hiệu thú vị về sự dịch chuyển chuỗi cung ứng. Chẳng hạn, công ty AMC Robotics vừa thiết lập cơ sở sản xuất tại Việt Nam để thúc đẩy sản xuất cánh tay robot[1]. Điều này củng cố thêm vị thế của Việt Nam như một điểm đến hấp dẫn cho dòng vốn FDI công nghệ cao.

Bên cạnh đó, câu chuyện về VinFast (VFS) trên thị trường quốc tế cũng thu hút nhiều sự chú ý. Doanh nghiệp này đang nỗ lực mở rộng hệ sinh thái từ xe điện, xe buýt điện đến các giải pháp pin, đồng thời có những hợp tác chiến lược với các ông lớn như Nvidia[5].

Tuy nhiên, dưới góc độ đầu tư giá trị, ngành công nghiệp ô tô luôn là một ngành thâm dụng vốn cực lớn (cần liên tục bơm tiền để nghiên cứu và sản xuất) và cạnh tranh vô cùng khốc liệt. Dù rất tự hào về khát vọng của doanh nghiệp Việt, nguyên tắc của tôi là: Không bao giờ đầu tư vào những gì mình không hiểu rõ tường tận về dòng tiền tự do trong tương lai. Quản lý rủi ro luôn phải đặt lên trước việc tìm kiếm lợi nhuận.

Bài học cho nhà đầu tư cá nhân: Tắt bảng điện và đọc báo cáo

Các trang tin tức tài chính luôn cập nhật từng phút về sự thay đổi giá của các chỉ số như Nasdaq, S&P 500 hay Dow Jones[2]. Họ làm vậy vì biến động tạo ra lượt xem. Nhưng đối với túi tiền của bạn, biến động hàng ngày chỉ là "nhiễu loạn" (noise).

Để tồn tại và chiến thắng trên thị trường, đây là những nguyên tắc cốt lõi bạn cần nhớ:

1. Mua doanh nghiệp, không mua cổ phiếu: Khi bạn mua một mã chứng khoán, hãy nghĩ rằng bạn đang góp vốn làm ăn với những người chủ doanh nghiệp đó. Nếu bạn không sẵn sàng giữ nó trong 10 năm, đừng nghĩ đến việc giữ nó trong 10 phút.
2. Kiên nhẫn quan trọng hơn sự thông minh: Bạn không cần chỉ số IQ thiên tài để đầu tư thành công. Bạn chỉ cần sự điềm tĩnh để không bán tháo khi thị trường hoảng loạn và không đua lệnh khi đám đông hưng phấn.
3. Luôn đòi hỏi Biên an toàn: Dù doanh nghiệp có tốt đến đâu, hãy chỉ mua khi giá thị trường đang thấp hơn giá trị thực của nó. Đây là chiếc phao cứu sinh duy nhất khi bạn (hoặc thị trường) mắc sai lầm.

Tóm lại, diễn biến thị trường chứng khoán hôm nay, ngày mai hay tuần sau sẽ không quyết định sự tự do tài chính của bạn trong 10 năm tới. Điều quyết định là chất lượng của những doanh nghiệp bạn đang nắm giữ và kỷ luật thép của chính bạn.

Chúc các bạn đầu tư an toàn và luôn giữ được cái đầu lạnh!