Lạm phát tăng cao, Ngân hàng Trung ương “ngồi trên đống lửa"

Tuần qua, bức tranh Kinh tế toàn cầu tiếp tục vẽ nên những gam màu xám xịt khi áp lực lạm phát, đặc biệt là từ giá năng lượng, ngày càng gia tăng. Điều này đang đặt các ngân hàng trung ương (NHTW) vào thế khó, buộc họ phải cân nhắc lại lộ trình chính sách tiền tệ vốn đã mong manh.

Giá năng lượng – Thủ phạm chính của lạm phát leo thang

Theo các báo cáo mới nhất, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tại Mỹ đã tăng 3.8% so với cùng kỳ năm ngoái trong tháng 4, cao hơn mức 3.3% của tháng 3 [2]. Đáng chú ý, giá năng lượng chiếm tới 40% mức tăng này. Tình hình tương tự cũng diễn ra trên phạm vi toàn cầu, khi cuộc xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ, đẩy giá năng lượng lên cao [3]. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến chi phí sinh hoạt của người dân mà còn tác động mạnh mẽ đến chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Phản ứng của các NHTW: Chờ đợi hay hành động?

Trước áp lực lạm phát gia tăng, các NHTW đang có những động thái khác nhau. Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) với Chủ tịch Christine Lagarde cho rằng "lạm phát đang ở một vị trí tốt" và việc thắt chặt tiền tệ chưa thực sự cần thiết [1]. Tuy nhiên, thị trường tương lai lại đang dự báo khả năng tăng lãi suất vào cuối năm nay.

Tại Nhật Bản, Thống đốc Ueda của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang cân nhắc liệu tác động của giá dầu cao có chỉ là tạm thời hay không. Nếu chỉ là nhất thời, lạm phát dài hạn không phải là mối lo ngại. Nhưng nếu "những cú sốc này lan sang lạm phát cơ bản, lãi suất sẽ cần phải được nâng lên" [1]. Thị trường đang đặt cược vào khả năng BOJ sẽ tăng lãi suất cơ bản tại cuộc họp tháng 6 tới.

Ở Mỹ, Cục Dự trữ Liên bang (Fed) đang đối mặt với một tình huống phức tạp hơn. Lạm phát cơ bản (không bao gồm năng lượng và thực phẩm) cũng tăng lên 2.8% [2]. Một số quan chức Fed, như Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee, bày tỏ lo ngại về việc giá dịch vụ, vốn ít bị ảnh hưởng bởi giá dầu hay thuế quan, vẫn "dai dẳng" [2].

Kevin Warsh và bài toán lãi suất của Fed

Sự kiện đáng chú ý nhất trong tuần qua là việc Thượng viện Mỹ đã xác nhận Kevin Warsh là Chủ tịch mới của Fed [2]. Tuy nhiên, ông nhậm chức trong bối cảnh lạm phát cao và tình hình Trung Đông bất ổn, gây khó khăn cho việc hoạch định chính sách tiền tệ.

Thị trường tài chính đang có những phản ứng trái chiều. Các nhà đầu tư ngày càng bi quan hơn về lạm phát, và dường như không còn đặt nhiều kỳ vọng vào quan điểm trước đây của ông Warsh về việc hạ lãi suất [1]. Thay vào đó, thị trường đang định giá khả năng Fed sẽ giữ nguyên lãi suất hoặc thậm chí tăng lãi suất trong năm nay. Công cụ FedWatch của CME cho thấy thị trường đang coi việc giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 6 là gần như chắc chắn, và có 30% khả năng tăng lãi suất vào tháng 12 [3]. Một số nhà phân tích cho rằng, với dữ liệu lạm phát tháng 4, Fed "không còn lý do gì để trì hoãn" việc điều chỉnh lãi suất [4].

Tác động và dự báo

Việc lạm phát tăng cao và kéo dài có thể khiến các NHTW phải duy trì lãi suất ở mức cao hơn trong thời gian dài hơn. Điều này sẽ làm tăng chi phí vay cho cả hộ gia đình và doanh nghiệp, gây áp lực lên thị trường tín dụng và nợ công [4]. Vanguard dự báo, dù triển vọng kinh tế Mỹ vẫn tích cực nhờ đầu tư kinh doanh và nhu cầu tiêu dùng kiên cường, nhưng giá năng lượng cao sẽ khiến Fed phải thận trọng và có thể chỉ cắt giảm lãi suất một lần duy nhất trong năm 2026 [5].

Trong bối cảnh này, nhà đầu tư cần theo dõi sát sao các thông báo chính sách từ các NHTW và dữ liệu kinh tế vĩ mô để đưa ra những quyết định đầu tư phù hợp, ưu tiên các tài sản có khả năng chống chịu tốt trước biến động của thị trường.