Chào các bạn, lại là Eric Phạm đây.

Tuần này, thị trường tài chính lại một lần nữa nháo nhào vì những con số vĩ mô. Khắp các mặt báo, người ta bàn tán xôn xao về lạm phát và lãi suất, về việc Ngân hàng Trung ương Mỹ (Fed) sẽ làm gì trong cuộc họp sắp tới.

Là một người theo trường phái đầu tư giá trị, tôi thường không để tâm quá nhiều đến những biến động ngắn hạn của thị trường. Giống như ngài Warren Buffett từng nói: "Việc dự đoán kinh tế vĩ mô là một trò chơi nguy hiểm". Tuy nhiên, hiểu được bối cảnh chung sẽ giúp chúng ta giữ được cái đầu lạnh và không bị cuốn theo tâm lý bầy đàn. Hôm nay, hãy cùng tôi pha một ấm trà, ngồi xuống và nhìn nhận lại những tin tức kinh tế tuần qua dưới lăng kính của một người mua và nắm giữ doanh nghiệp dài hạn.

Bức tranh vĩ mô tuần qua: Lạm phát nóng trở lại

Báo cáo mới nhất cho thấy bức tranh kinh tế đang có những gam màu khá căng thẳng. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ trong tháng 5 đã tăng vọt lên mức 4.2%, cao hơn hẳn so với mức 3.8% của tháng 4[2]. Để các bạn dễ hình dung, con số này hiện đang cao hơn gấp đôi so với mục tiêu 2% mà Fed luôn theo đuổi, và là mức cao nhất kể từ tháng 4 năm 2023[3].

Nguyên nhân chính đến từ đâu? Chủ yếu là do giá năng lượng tăng mạnh giữa bối cảnh xung đột địa chính trị tại Trung Đông (cụ thể là căng thẳng Mỹ - Israel - Iran), đóng góp tới 60% vào đà tăng của lạm phát[2]. Bên cạnh đó, giá thực phẩm và chi phí nhà ở cũng đang nhích lên[2]. Thậm chí, những bất ổn về chính sách thuế quan toàn cầu cũng đang đổ thêm dầu vào lửa[1].

Thuật ngữ — Lạm phát lõi (Core Inflation): Đây là chỉ số lạm phát nhưng đã loại trừ đi giá năng lượng và thực phẩm (vì hai mặt hàng này biến động giá rất thất thường theo ngày). Nó phản ánh xu hướng lạm phát thực sự của nền kinh tế.

Đáng chú ý là lạm phát lõi cũng đã tăng lên mức 2.9%[2]. Điều này cho thấy sự tăng giá không chỉ nằm ở trạm xăng hay mớ rau, mà đang dần ngấm vào các dịch vụ và hàng hóa cốt lõi khác.

Lãi suất sẽ đi về đâu?

Khi lạm phát tăng, vũ khí duy nhất của các Ngân hàng Trung ương là duy trì hoặc tăng lãi suất để "hút" tiền về, làm giảm nhu cầu chi tiêu.

Với việc lạm phát tháng 5 nóng như vậy, cộng thêm thị trường việc làm vẫn đang rất khỏe (tạo ra thêm 172.000 việc làm mới trong tháng 5)[3], gần như chắc chắn Fed sẽ giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp ngày 16 và 17 tháng 6 tới đây[3]. Thậm chí, nếu tình hình không cải thiện, hy vọng về việc cắt giảm lãi suất trong năm nay sẽ bị xóa sổ hoàn toàn, và rủi ro tăng lãi suất lại hiện về[3]. Hệ quả nhãn tiền là lãi suất vay mua nhà (mortgage rates) hiện vẫn đang neo ở mức rất cao, trên 6.5%[4].

Góc nhìn của nhà đầu tư giá trị: Đừng đoán định, hãy chuẩn bị

Nhiều người đang cố gắng đoán xem eo biển Hormuz khi nào mở cửa lại để giá dầu giảm[2], hay Fed tháng sau sẽ nói gì. Với tôi, đó là việc làm vô ích. Chúng ta không thể kiểm soát hay dự đoán chính xác các biến số địa chính trị hay quyết định của các nhà hoạch định chính sách.

Thay vì lo lắng về lạm phát và lãi suất, tôi tập trung vào việc trả lời câu hỏi: "Doanh nghiệp mình đang nắm giữ có sống sót và phát triển được trong môi trường này không?"

1. Tìm kiếm "Quyền lực định giá" (Pricing Power)

Trong thời kỳ lạm phát, chi phí nguyên vật liệu và nhân công của mọi công ty đều tăng. Nếu một công ty không thể tăng giá bán sản phẩm mà không làm mất khách hàng, biên lợi nhuận của họ sẽ bị bóp nghẹt.

Ngược lại, những doanh nghiệp tuyệt vời là những nơi có "quyền lực định giá". Hãy tưởng tượng bạn sở hữu cây cầu duy nhất bắc qua một con sông lớn. Dù lạm phát có tăng, bạn tăng phí qua cầu, người ta vẫn phải trả tiền để đi làm. Đó là những công ty có thương hiệu mạnh, sản phẩm thiết yếu hoặc có lợi thế cạnh tranh độc quyền. Lạm phát, đối với họ, chỉ là việc chuyển chi phí sang cho người tiêu dùng.

2. Tránh xa những doanh nghiệp ngập trong nợ nần

Lãi suất neo cao là liều thuốc độc đối với các công ty vay nợ nhiều. Chi phí trả lãi sẽ ăn mòn hết lợi nhuận của họ. Là một nhà đầu tư đề cao sự an toàn, tôi luôn ưu tiên những doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán sạch sẽ, tiền mặt dồi dào và dòng tiền từ hoạt động kinh doanh ổn định. Khi bão đến, những kẻ không mặc áo phao (vay nợ nhiều) sẽ là những người chìm đầu tiên.

3. Biên an toàn (Margin of Safety) là bắt buộc

Thuật ngữ — Biên an toàn (Margin of Safety): Là nguyên tắc mua một cổ phiếu với giá thấp hơn đáng kể so với giá trị thực (intrinsic value) của doanh nghiệp đó. Khoảng cách này chính là "tấm nệm" bảo vệ bạn khỏi những sai lầm trong tính toán hoặc những cú sốc bất ngờ của thị trường.

Thị trường có thể sẽ hoảng loạn và bán tháo khi nghe tin Fed diều hâu hay lạm phát không giảm như kỳ vọng. Đối với đám đông, đó là rủi ro. Nhưng đối với chúng ta, đó là cơ hội tuyệt vời. Khi giá cổ phiếu của một doanh nghiệp chất lượng cao bị kéo xuống mức hấp dẫn do tâm lý bi quan chung của thị trường vĩ mô, đó là lúc chúng ta mở hầu bao, vì lúc này "biên an toàn" đã đủ lớn.

Lời kết

Kinh tế vĩ mô luôn có tính chu kỳ. Lạm phát lên rồi sẽ xuống, lãi suất tăng rồi sẽ giảm. Nhưng giá trị của một doanh nghiệp tốt, được điều hành bởi những nhà quản lý xuất sắc, sẽ liên tục sinh sôi nảy nở qua hàng thập kỷ.

Đừng để những tin tức giật gân hàng ngày làm bạn xao nhãng. Hãy nhớ nguyên tắc cốt lõi: Chúng ta mua doanh nghiệp, không phải mua những chữ cái nhấp nháy trên bảng điện. Quản trị rủi ro, kiên nhẫn chờ đợi mức giá hợp lý và để thời gian làm người bạn đồng hành tốt nhất của bạn.

Chúc các bạn đầu tư an toàn và kỷ luật.