Chào các bạn, tôi là Eric Phạm. Trong giới đầu tư, chúng ta thường nghe câu nói của Warren Buffett: "Thị trường chứng khoán là một công cụ chuyển tiền từ những người nôn nóng sang những người kiên nhẫn". Điều này hoàn toàn đúng với cả thị trường ngoại hối. Những ngày qua, câu chuyện về tỷ giá USD/VND — giá trị của đồng Đô la Mỹ so với đồng Việt Nam — lại trở thành tâm điểm trên các mặt báo. Nhưng thay vì hoảng loạn theo đám đông, hãy cùng tôi ngồi lại, pha một tách trà và phân tích vấn đề này một cách bình tĩnh nhất.
Những con số biết nói
Theo dữ liệu mới nhất[1], tỷ giá đang giao dịch ở mức khoảng 26.326 đồng cho mỗi Đô la Mỹ. Nhìn vào biểu đồ, chúng ta thấy một sự biến động nhẹ: giảm khoảng 0,18% trong vòng một ngày nhưng lại tăng 0,12% trong vòng một tháng qua[1]. Đối với một nhà đầu tư giá trị, những biến động ngắn hạn này giống như những gợn sóng trên mặt hồ; chúng có thể làm mặt nước xao động nhưng không thay đổi được độ sâu của hồ.
Tuy nhiên, chúng ta không thể lờ đi bức tranh lớn hơn. Việt Nam đang tiến tới cột mốc quan trọng khi tổng giá trị thương mại dự kiến vượt ngưỡng 1.000 tỷ Đô la vào năm 2026[4]. Khi độ mở của nền kinh tế lớn như vậy, bất kỳ sự thay đổi nào của đồng Đô la cũng tác động trực tiếp đến túi tiền của doanh nghiệp và nhà đầu tư.
Tại sao tỷ giá lại biến động?
Có ba lực đẩy chính mà chúng ta cần quan tâm:
- Chính sách thương mại và thuế quan: Các chính sách thuế từ các thị trường lớn như Mỹ có thể giáng đòn mạnh vào các doanh nghiệp lắp ráp và dệt may xuất khẩu[2]. Điều này tạo ra một cú sốc lợi nhuận trong ngắn hạn (khoảng 3-9 tháng) và làm tăng rủi ro đối tác — nguy cơ một bên trong giao dịch không thể thực hiện nghĩa vụ tài chính của mình[2][4].
- Dòng vốn ngoại: Đây là lượng tiền từ nước ngoài đổ vào hoặc rút ra khỏi Việt Nam. Chỉ cần một sự dịch chuyển nhỏ khoảng 1-2% trong danh mục đầu tư của các quỹ ngoại cũng đủ khiến tỷ giá và lợi suất — tỷ lệ lợi nhuận thu được từ một khoản đầu tư — biến động mạnh[2].
- Sức khỏe của hệ thống ngân hàng: Việc các ngân hàng lớn như VPBank tìm kiếm những khoản vay khổng lồ (lên tới 1,2 tỷ Đô la) cho các dự án ESG — các tiêu chuẩn về Môi trường, Xã hội và Quản trị doanh nghiệp — cho thấy nhu cầu vốn ngoại vẫn rất lớn[2].
Vai trò của Ngân hàng Nhà nước: Người gác đền bền bỉ
Ngân hàng Nhà nước luôn đứng trước một bài toán khó: làm sao để kiềm chế lạm phát và ổn định tỷ giá mà không làm nghẹt thở nền kinh tế[2]. Nếu thắt chặt tiền tệ quá mức, chi phí vốn của doanh nghiệp sẽ tăng cao, làm chậm đà tăng trưởng. Ngược lại, nếu quá nới lỏng, rủi ro bong bóng tài sản và nợ xấu sẽ tích tụ, thường là sau 12-24 tháng mới bộc lộ rõ[2].
Góc nhìn của nhà đầu tư giá trị
Với tôi, biến động tỷ giá là một phần tất yếu của cuộc chơi. Thay vì cố gắng dự báo chính xác tỷ giá ngày mai là bao nhiêu — một việc mà ngay cả những bộ óc thông minh nhất cũng thường sai — tôi tập trung vào biên an toàn. Đây là khoảng cách giữa giá trị thực của doanh nghiệp và giá thị trường của nó, giúp bảo vệ chúng ta trước những cú sốc không ngờ tới.
Khi tỷ giá biến động, tôi sẽ đặt câu hỏi: Doanh nghiệp tôi đang nắm giữ có vay nợ bằng Đô la nhiều không? Họ có lợi thế cạnh tranh bền vững để chuyển đổi chi phí tăng thêm sang cho khách hàng không? Nếu doanh nghiệp có dòng tiền ổn định và đội ngũ quản lý đáng tin cậy, thì biến động tỷ giá chỉ là cơ hội để mua thêm với giá hời.
Lời khuyên cho bạn
Đừng để những con số nhảy múa trên bảng điện tử làm bạn mất ngủ. Hãy nhớ rằng thời gian là bạn đồng hành tốt nhất của nhà đầu tư giá trị. Trong ngắn hạn, thị trường là một chiếc máy bình chọn (dựa trên cảm xúc), nhưng trong dài hạn, nó là một chiếc cân (đo lường giá trị thực). Hãy tập trung vào những gì bạn hiểu rõ, duy trì sự kỷ luật và luôn giữ cho mình một biên an toàn đủ dày. Đó là cách duy nhất để tồn tại và thịnh vượng trên thị trường tài chính đầy biến động này.
