Trong thế giới đầu tư, tôi luôn nhìn nhận thị trường không phải là một cỗ máy hoàn hảo tự tìm đến điểm cân bằng, mà là một hệ thống bị chi phối bởi Tính phản hồi (Reflexivity) — một khái niệm triết học và tài chính giải thích rằng nhận thức của chúng ta về thị trường thực tế sẽ tác động ngược lại và làm thay đổi chính thực tế đó. Tình hình tỷ giá USD/VND hiện nay là một ví dụ điển hình cho trạng thái này.

Bề mặt phẳng lặng của những con số

Theo dữ liệu mới nhất vào ngày 21/06/2026, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.181 VND/USD[1]. Tại các ngân hàng thương mại như Vietcombank, mức niêm yết dao động quanh khoảng 26.090 - 26.440 VND/USD[1]. Nhìn vào những con số này, nhiều người có thể cảm thấy một sự ổn định tương đối. Tuy nhiên, nếu soi xét kỹ dưới lăng kính của một nhà quản lý quỹ, chúng ta sẽ thấy đồng USD toàn cầu đang duy trì ở mức cao nhất trong vòng một năm qua[1].

Sự ổn định của tỷ giá trong nước, trong khi áp lực bên ngoài đang căng như dây đàn, chính là một dạng "trạng thái cân bằng giả tạo". Nó được duy trì bởi niềm tin của thị trường vào khả năng điều tiết của cơ quan quản lý, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn những rủi ro khi các yếu tố cơ bản bắt đầu rạn nứt.

Áp lực kép: Fed và Địa chính trị

Thị trường tài chính không bao giờ vận hành trong chân không. Hiện tại, hai lực đẩy lớn nhất đang tác động đến tỷ giá chính là chính sách tiền tệ của Mỹ và những bất ổn tại Trung Đông[3].

PCE (Personal Consumption Expenditures) — chỉ số chi tiêu tiêu dùng cá nhân, thước đo lạm phát ưa thích của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), đang là tâm điểm chú ý[3]. Nếu chỉ số này không giảm như kỳ vọng, Fed sẽ tiếp tục trì hoãn việc hạ lãi suất. Khi lãi suất USD neo cao, dòng vốn có xu hướng rút khỏi các thị trường mới nổi để quay về Mỹ tìm kiếm lợi nhuận an toàn, gây áp lực trực tiếp lên đồng VND.

Bên cạnh đó, căng thẳng tại eo biển Hormuz sau khi Iran hủy bỏ đàm phán với Mỹ đã làm dấy lên lo ngại về nguồn cung dầu mỏ[3]. Lạm phát năng lượng — tình trạng giá cả hàng hóa tăng cao do chi phí nhiên liệu đầu vào tăng — có thể buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì chính sách thắt chặt lâu hơn dự kiến. Đây chính là lúc tính phản hồi xuất hiện: nỗi sợ hãi về lạm phát khiến các nhà đầu tư tích trữ USD, và chính hành động tích trữ đó lại đẩy tỷ giá lên cao hơn, tạo thành một vòng xoáy đi lên.

Dự báo dài hạn: Một lộ trình không bằng phẳng

Các mô hình dự báo cho thấy tỷ giá USD/VND có thể sẽ tiếp tục chịu áp lực tăng trong giai đoạn cuối năm 2026 và sang năm 2027. Cụ thể, vào tháng 11/2026, tỷ giá có thể chạm mức 26.859 VND/USD và có những thời điểm dao động lên tới ngưỡng 27.262 VND/USD[2].

Tuy nhiên, tôi muốn lưu ý rằng các con số dự báo chỉ mang tính tham khảo. Trong một hệ thống không hoàn hảo, một thay đổi nhỏ trong nhận thức về rủi ro địa chính trị hoặc một tín hiệu bất ngờ từ Fed có thể làm đảo lộn mọi mô hình định lượng. Đến tháng 3/2027, dự báo cho thấy tỷ giá có thể điều chỉnh về mức trung bình 26.334 VND/USD[2], nhưng sự điều chỉnh này phụ thuộc rất lớn vào việc liệu các áp lực lạm phát toàn cầu có thực sự hạ nhiệt hay không.

Mối liên hệ với thị trường chứng khoán

Sức khỏe của tỷ giá luôn phản chiếu lên bảng điện tử của thị trường chứng khoán. VN-Index gần đây có những phiên hồi phục, nhưng sắc xanh đó chưa phản ánh hết thực trạng của thị trường[3]. Thanh khoản (Liquidity) — khả năng chuyển đổi tài sản thành tiền mặt mà không làm ảnh hưởng đến giá — vẫn thấp hơn 22,4% so với trung bình 20 tuần[3].

Dòng tiền hiện nay đang có xu hướng co cụm vào các cổ phiếu Large-cap (Vốn hóa lớn) — nhóm cổ phiếu của các doanh nghiệp có giá trị thị trường lớn nhất — thay vì lan tỏa ra toàn thị trường[3]. Điều này cho thấy tâm lý thận trọng cực độ của các nhà đầu tư lớn. Họ đang đứng chờ những tín hiệu rõ ràng hơn từ tỷ giá và dòng vốn ngoại trước khi quyết định xuống tiền mạnh mẽ.

Lời kết cho nhà đầu tư

Thị trường không bao giờ sai, chỉ có nhận thức của con người là thường xuyên sai lệch. Trong bối cảnh tỷ giá USD/VND đang đứng trước nhiều biến số, việc quá tin vào sự ổn định ngắn hạn có thể là một sai lầm chết người.

Là một người từng quản lý những dòng vốn lớn, tôi khuyên bạn nên quan sát kỹ các biến số vĩ mô thay vì chỉ nhìn vào bảng giá hàng ngày. Hãy chú ý đến chỉ số PCE của Mỹ và các diễn biến tại Trung Đông. Đó mới là những "ngòi nổ" thực sự có thể kích hoạt tính phản hồi, biến những dự báo trên giấy thành những đợt sóng dữ dội trên thị trường thực tế.