Chào các bạn, tôi là Eric Phạm.
Trong những ngày qua, khi nhìn vào bảng điện tử và các dòng tít trên báo chí tài chính, tôi lại nhớ đến câu nói kinh điển của người thầy Warren Buffett: "Thị trường chứng khoán là một thiết bị chuyển tiền từ những người nôn nóng sang những người kiên nhẫn".
Nửa đầu năm 2026 đã đi qua với đầy rẫy những biến động mà nếu chỉ nhìn vào bề nổi, chúng ta rất dễ bị mất phương hướng. Hãy cùng tôi bóc tách những gì đang thực sự diễn ra dưới góc nhìn của một nhà đầu tư giá trị.
Một thị trường "hai mặt": Bề ngoài tĩnh lặng, bên trong dậy sóng
Nếu bạn chỉ nhìn vào các chỉ số lớn như S&P 500, bạn sẽ thấy một bức tranh khá tươi sáng với mức tăng trưởng ấn tượng[3]. Tuy nhiên, như tôi thường ví von, thị trường lúc này giống như một mặt hồ phẳng lặng nhưng bên dưới là những dòng nước xoáy cực kỳ nguy hiểm.
Thực tế, có một sự phân hóa (divergence) rất lớn. Trong khi các chỉ số trọng số vốn hóa lớn — Vốn hóa (Market capitalization) là tổng giá trị thị trường của tất cả cổ phiếu đang lưu hành của một công ty — vẫn giữ vững phong độ nhờ một vài "ông lớn" công nghệ, thì các cổ phiếu trung bình lại chịu tổn thương nặng nề.
Số liệu cho thấy, trong khi chỉ số Nasdaq chỉ giảm khoảng 13% tại thời điểm thấp nhất, thì một cổ phiếu trung bình trong chỉ số này đã bốc hơi tới 37% giá trị[3]. Điều này nhắc nhở chúng ta rằng: Đừng bao giờ đánh giá sức khỏe của cả một khu rừng chỉ bằng cách nhìn vào vài cây cổ thụ cao nhất.
Cơn sốt AI và sự chuyển dịch sang thực tại
Trí tuệ nhân tạo (AI) vẫn là động cơ chính thúc đẩy thị trường, nhưng cuộc chơi đang thay đổi. Chúng ta đang bước vào giai đoạn mà AI không còn chỉ nằm trên các dòng mã máy tính hay các phần mềm trừu tượng. Nó đang lan tỏa vào các ngành công nghiệp vật lý[2].
Việc đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng AI, kết hợp với các chính sách hỗ trợ từ chính phủ (như đạo luật "One Big Beautiful Bill"), đang tạo ra một nền kinh tế có sức chống chịu đáng kinh ngạc[3]. Tuy nhiên, với tư cách là nhà đầu tư giá trị, tôi luôn tự hỏi: Mức giá này đã phản ánh quá mức kỳ vọng tương lai chưa?
Biên an toàn (Margin of safety) — khoảng cách giữa giá trị thực của doanh nghiệp và giá thị trường của nó — là thứ duy nhất bảo vệ bạn khi kỳ vọng không thành hiện thực. Trong cơn sốt AI, biên an toàn này đang trở nên mỏng manh hơn bao giờ hết.
Những bóng đen địa chính trị và bài toán năng lượng
Thế giới năm 2026 không hề yên bình. Xung đột tại Trung Đông, đặc biệt là căng thẳng giữa Mỹ và Iran dẫn đến việc đóng cửa eo biển Hormuz, đã giáng một đòn mạnh vào dự báo tăng trưởng toàn cầu[3].
Tuy nhiên, có một điểm sáng là sự độc lập về năng lượng của Mỹ đã giúp thị trường nước này đứng vững hơn so với phần còn lại của thế giới[3]. Trong khi đó, các thị trường ngoài Mỹ đang yếu đi do những cú sốc về cung ứng năng lượng[2].
Ngay cả thị trường hàng hóa cũng không đứng ngoài cuộc. Giá lúa mì và các loại nông sản đang biến động mạnh do tình trạng khô hạn tại châu Âu và Úc, cũng như những khó khăn trong việc vận chuyển phân bón[5]. Đây là minh chứng cho thấy mọi thứ trong nền kinh tế toàn cầu đều liên kết chặt chẽ với nhau.
Hiểu về biến động để giữ tâm thế bình thản
Nhiều người sợ hãi khi thấy thị trường rung lắc, nhưng thực tế, biến động là một phần tất yếu. Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng biến động của ngày mai thường có mối liên hệ chặt chẽ với cường độ xu hướng và mức độ biến động của ngày hôm nay[1].
Thay vì cố gắng dự đoán chính xác khi nào thị trường giảm, tôi chọn cách quản lý rủi ro. Quản lý rủi ro (Risk management) không phải là tránh né rủi ro hoàn toàn, mà là hiểu rõ mình có thể mất bao nhiêu và liệu mình có đủ khả năng chịu đựng mức mất mát đó hay không.
Lời khuyên cho nhà đầu tư cá nhân
Trong bối cảnh thị trường tài chính toàn cầu 2026 đầy rẫy những biến số, tôi khuyên các bạn:
- Đừng chạy theo đám đông: Khi mọi người hưng phấn với AI, hãy tỉnh táo xem xét các con số.
- Tập trung vào dòng tiền: Một doanh nghiệp tốt là doanh nghiệp tạo ra tiền mặt thực tế, chứ không phải chỉ là những lời hứa hẹn về công nghệ tương lai.
- Kiên nhẫn là chìa khóa: Đôi khi, hành động thông minh nhất lại là... không làm gì cả. Hãy đợi cho đến khi cơ hội thực sự xuất hiện với một mức giá hợp lý.
Thị trường có thể sai trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn, nó luôn là một cái cân công bằng. Hãy chọn những doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững và đội ngũ quản lý đáng tin cậy, rồi để thời gian làm nốt phần việc còn lại.
Chúc các bạn đầu tư an nhiên và bền vững.
