Chào các bạn, tôi là Eric Phạm. Trong những ngày qua, nhiều người hỏi tôi một câu rất thú vị: "Eric ơi, tại sao lạm phát vẫn là nỗi lo thường trực mà giá vàng và bạc lại có những nhịp giảm mạnh như vậy? Chẳng phải vàng là hầm trú ẩn chống lạm phát sao?".
Đây là một câu hỏi rất hay, chạm đúng vào bản chất của thị trường Tài chính mà đôi khi những con số bề nổi dễ làm chúng ta lầm tưởng. Là một người theo trường phái đầu tư giá trị, tôi luôn nhìn vào những nguyên lý cốt lõi thay vì chạy theo những biến động xanh đỏ hàng ngày. Hãy cùng tôi bóc tách vấn đề này một cách đơn giản nhất.
Nghịch lý lạm phát và câu chuyện "Chi phí cơ hội"
Thông thường, chúng ta được dạy rằng vàng là tài sản bảo toàn giá trị khi đồng tiền mất giá. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ. Vàng và bạc có một nhược điểm lớn: chúng không đẻ ra tiền. Bạn giữ một thỏi vàng trong két 10 năm, nó vẫn là một thỏi vàng, không có cổ tức, không có tiền lãi.
Vì vậy, khi quyết định giữ vàng, nhà đầu tư luôn phải so sánh nó với việc gửi tiết kiệm hoặc mua trái phiếu Chính phủ. Đây chính là lúc khái niệm Lợi suất thực (Real Yield) — lợi nhuận thực tế từ việc cho vay sau khi đã trừ đi tỷ lệ lạm phát — xuất hiện và quyết định cuộc chơi [1].
Hãy tưởng tượng thế này:
- Nếu lạm phát là 5% và ngân hàng trả lãi 3%, bạn đang lỗ thực tế 2%. Lúc này, giữ vàng là lựa chọn thông minh.
- Nhưng nếu lạm phát là 5% mà ngân hàng (hoặc trái phiếu) trả lãi tới 8%, bạn đang lời thực tế 3%. Khi đó, việc giữ một thỏi vàng "nằm im" trở nên kém hấp dẫn hơn nhiều. Người ta sẽ bán vàng để lấy tiền mua trái phiếu [2].
Tại sao giá vàng và bạc lại chịu áp lực gần đây?
Hiện nay, chúng ta đang ở trong kịch bản thứ hai. Dù lạm phát vẫn hiện hữu, nhưng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đang rất quyết liệt trong việc duy trì lãi suất cao để dập tắt lạm phát.
Theo các dữ liệu mới nhất, lợi suất thực của Trái phiếu TIPS — loại trái phiếu Chính phủ Mỹ được thiết kế để bảo vệ nhà đầu tư khỏi lạm phát — đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều năm, quanh mức 2,26% [3]. Khi lợi suất thực cao như vậy, các tài sản không sinh lãi như vàng và bạc tự nhiên bị thất sủng. Các mô hình định giá của các quỹ đầu tư lớn sẽ tự động kích hoạt lệnh bán khi lợi suất thực tăng lên [2].
Đặc biệt, bạc còn chịu áp lực nặng nề hơn khi vừa qua đã chạm mức thấp nhất trong vòng 6 tháng [3]. Bạc không chỉ là tài sản đầu tư mà còn là kim loại công nghiệp, nên nó nhạy cảm gấp đôi với các dự báo về thắt chặt tiền tệ.
Vai trò của Fed và những chỉ số cần quan sát
Thị trường hiện nay không nhìn vào lạm phát của quá khứ, mà nhìn vào những gì Fed sẽ làm trong tương lai. Mọi ánh mắt đang đổ dồn vào chỉ số PCE (Personal Consumption Expenditures) — thước đo lạm phát ưa thích của Fed — dự kiến công bố vào thứ Năm tới [4].
Nếu chỉ số này cho thấy lạm phát vẫn "lỳ lợm", Fed có thể sẽ phải giữ lãi suất cao lâu hơn, hoặc thậm chí tăng thêm. Điều này sẽ đẩy lợi suất thực lên cao hơn nữa và tiếp tục gây áp lực giảm giá lên kim loại quý [4].
Để theo dõi xu hướng giá vàng và bạc, tôi thường khuyên các bạn quan sát 3 chỉ số quan trọng thay vì chỉ đọc tiêu đề báo chí [1]:
- Lợi suất trái phiếu TIPS 10 năm: Nếu con số này giảm xuống dưới 1,5%, đó thường là tín hiệu xanh cho vàng.
- Tỷ lệ lạm phát kỳ vọng (Breakeven Inflation Rate): Mức lạm phát mà thị trường dự đoán trong tương lai. Nếu lạm phát kỳ vọng tăng nhanh hơn lãi suất danh nghĩa, vàng sẽ hưởng lợi.
- Công cụ FedWatch: Dự báo xác suất thay đổi lãi suất của Fed. Kỳ vọng cắt giảm lãi suất càng cao, vàng càng có cơ hội tỏa sáng.
"Tấm đệm" từ các Ngân hàng Trung ương
Tuy nhiên, đừng quá bi quan. Có một lực lượng đang âm thầm đỡ giá cho vàng mà các nhà đầu tư cá nhân cần lưu ý: đó là các Ngân hàng Trung ương trên thế giới.
Trong khi các quỹ đầu tư (ETF) có thể bán tháo vàng do biến động lãi suất ngắn hạn, thì các Ngân hàng Trung ương lại đang mua vào ở mức kỷ lục để đa dạng hóa dự trữ ngoại hối [1][4]. Đây chính là "mức sàn" ngăn cản giá vàng sụp đổ hoàn toàn ngay cả khi lợi suất thực tăng cao.
Lời khuyên từ Eric Phạm
Là một người hâm mộ Warren Buffett, tôi luôn nhớ câu nói: "Thị trường chứng khoán (hay tài chính nói chung) là một thiết bị chuyển tiền từ người thiếu kiên nhẫn sang người kiên nhẫn".
Biến động hiện tại của vàng và bạc chủ yếu do tâm lý ngắn hạn về lãi suất và sức mạnh của đồng USD [2]. Nếu bạn là nhà đầu tư dài hạn, hãy nhìn vào giá trị cốt lõi. Vàng vẫn là một công cụ bảo hiểm tài sản tuyệt vời, nhưng đừng bao giờ dồn tất cả trứng vào một giỏ, nhất là khi "chi phí cơ hội" (lãi suất thực) đang ở mức cao như hiện nay.
Đừng để những đợt rung lắc của thị trường làm bạn mất phương hướng. Hãy hiểu rõ luật chơi của lợi suất thực, bạn sẽ thấy thị trường không hề hỗn loạn như vẻ ngoài của nó.
Chúc các bạn đầu tư bình an và kỷ luật!
