Chào các bạn, tôi là Eric Phạm. Những ngày này, nếu dạo quanh các diễn đàn tài chính, bạn sẽ thấy không khí đang nóng dần lên khi chỉ số VN-Index tiến sát ngưỡng 1.800 điểm[2]. Với một người theo đuổi trường phái đầu tư giá trị, tôi thường không quá bận tâm đến những con số nhảy múa hàng ngày. Tuy nhiên, đằng sau cột mốc này là những câu chuyện về nội lực doanh nghiệp và vị thế mới của thị trường chứng khoán Việt Nam mà chúng ta cần nhìn nhận một cách thấu đáo.
Cột mốc 1.800 điểm: Tâm lý hay giá trị?
Thị trường vừa trải qua một giai đoạn đầy biến động. Việc VN-Index tiệm cận mốc 1.800 điểm phần lớn nhờ vào sự giải tỏa tâm lý khi căng thẳng tại Trung Đông hạ nhiệt[2][3]. Trong ngắn hạn, thị trường giống như một chiếc máy bỏ phiếu, phản ánh cảm xúc vui buồn của đám đông. Nhưng về dài hạn, nó là một chiếc bàn cân, đo lường chính xác giá trị của doanh nghiệp.
Số liệu cho thấy khối lượng giao dịch đạt hơn 821 triệu cổ phiếu, cao hơn mức trung bình 3 tháng gần nhất[1]. Điều này chứng tỏ dòng tiền đang quay trở lại. Tuy nhiên, thay vì hưng phấn theo đám đông, tôi muốn các bạn nhìn vào con số tăng trưởng 34% trong một năm qua của chỉ số[1]. Đây không phải là kết quả của sự may mắn, mà là sự phản ánh của một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh nhất khu vực[4].
Câu chuyện nâng hạng: Tấm vé vào "giải ngoại hạng"
Một trong những động lực lớn nhất thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay chính là triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi (Emerging Market) bởi FTSE Russell[1][4].
Nâng hạng thị trường — là việc các tổ chức quốc tế đánh giá và đưa thị trường chứng khoán của một quốc gia từ nhóm "cận biên" (rủi ro cao, quy mô nhỏ) lên nhóm "mới nổi" (chuyên nghiệp hơn, quy mô lớn hơn).
Khi tấm vé này được trao tay, dự kiến vào tháng 9 tới, hàng tỷ USD từ các quỹ đầu tư quốc tế sẽ tự động đổ vào Việt Nam[4]. Đây là một cú hích về thanh khoản cực lớn. Nhưng hãy nhớ lời dạy của Warren Buffett: "Cơ hội đến rất hiếm hoi. Khi cơn mưa vàng rơi xuống, hãy mang xô ra hứng chứ đừng mang một chiếc thìa". Những doanh nghiệp có nền tảng tốt, minh bạch sẽ là những chiếc xô vững chãi nhất.
Nhìn vào nội lực: Bài học từ những con số thực
Hãy nhìn vào Petrovietnam (PVN) làm ví dụ. Tổng tài sản của họ đã vượt 44,8 tỷ USD với lợi nhuận ròng tăng vọt 39%[3]. Hay sự phát triển của các dự án bất động sản như Palm City đang bước vào giai đoạn mới[2]. Đây là những minh chứng cho thấy các doanh nghiệp đầu ngành vẫn đang miệt mài tạo ra giá trị thực.
Dòng tiền (Cash flow) — là lượng tiền mặt thực tế chạy vào và chạy ra khỏi doanh nghiệp. Một doanh nghiệp có lợi nhuận trên sổ sách cao nhưng dòng tiền âm thì vẫn rất rủi ro.
Tôi luôn ưu tiên những công ty có dòng tiền ổn định và bảng cân đối kế toán lành mạnh. Trong bối cảnh kinh tế Việt Nam đạt mức tăng trưởng GDP 8%, vượt xa các nước láng giềng như Malaysia hay Philippines[4], chúng ta đang có một mảnh đất màu mỡ để gieo hạt.
Định giá và Biên an toàn
Dù chỉ số đang ở vùng đỉnh lịch sử, nhưng nếu xét về chỉ số P/E, thị trường vẫn chưa quá đắt đỏ.
P/E (Price-to-Earnings ratio) — là chỉ số đo lường mối quan hệ giữa giá thị trường của cổ phiếu và lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu đó. Nó cho biết nhà đầu tư sẵn sàng trả bao nhiêu tiền cho mỗi đồng lợi nhuận của doanh nghiệp.
Hiện tại, P/E dự phóng của VN-Index đang ở mức khoảng 10.7x, thấp hơn nhiều so với mức 13.2x của chỉ số MSCI các thị trường mới nổi[5]. Điều này có nghĩa là so với tiềm năng tăng trưởng, giá cổ phiếu tại Việt Nam vẫn còn khá "rẻ"[5].
Tuy nhiên, rủi ro luôn hiện hữu. Những biến động từ cuộc chiến tại Iran hay sự bong bóng của một vài tập đoàn lớn có thể gây áp lực lên thị trường[5]. Đó là lý do tại sao Biên an toàn (Margin of Safety) luôn là nguyên tắc bất di bất dịch của tôi. Đừng bao giờ mua một cổ phiếu chỉ vì bạn nghĩ nó sẽ tăng giá, hãy mua vì bạn biết nó đáng giá hơn số tiền bạn bỏ ra.
Lời khuyên cho nhà đầu tư cá nhân
- Kiên nhẫn là vàng: Đừng để những phiên rung lắc khiến bạn mất đi những cổ phiếu tốt. Thời gian là bạn đồng hành của doanh nghiệp chất lượng.
- Tập trung vào doanh nghiệp, không phải bảng điện: Hãy hiểu rõ thứ bạn sở hữu. Nếu bạn không hiểu cách công ty đó kiếm tiền, đừng mua nó.
- Quản trị rủi ro: Luôn giữ một phần tiền mặt để sẵn sàng giải ngân khi thị trường có những đợt điều chỉnh vô lý.
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đứng trước một vận hội mới. Với quy mô vốn hóa đã tăng gấp 19 lần so với năm 2006[5], chúng ta không còn là một thị trường non trẻ. Hãy đầu tư bằng cái đầu lạnh và một tầm nhìn dài hạn. Chúc các bạn vững tay chèo trên con đường tìm kiếm giá trị thực.
