Chào các bạn, lại là Eric đây.
Trong những ngày qua, khi mở bảng điện lên, hẳn nhiều bạn sẽ cảm thấy chán nản. Dòng tiền trên thị trường có vẻ yếu ớt, khối ngoại liên tục bán ròng và tâm lý chung là sự e dè. Tuy nhiên, là một nhà đầu tư theo trường phái giá trị, tôi luôn tâm niệm lời dạy của ngài Warren Buffett: "Thị trường chứng khoán trong ngắn hạn là một cỗ máy biểu quyết, nhưng trong dài hạn là một cỗ máy bàn cân".
Thay vì bị cuốn vào những biến động xanh đỏ hàng ngày của cổ phiếu, chúng ta hãy lùi lại một bước để nhìn vào bức tranh vĩ mô Việt Nam hiện tại. Hãy coi nền kinh tế Việt Nam như một tập đoàn khổng lồ – "Vietnam Inc.". Liệu tập đoàn này có đang làm ăn tốt không? Lợi thế cạnh tranh là gì? Và những khó khăn hiện tại là rủi ro cốt lõi hay chỉ là thử thách ngắn hạn?
1. "Vietnam Inc." và Cỗ Máy In Tiền Từ Xuất Khẩu
Khi đánh giá một doanh nghiệp, điều đầu tiên tôi nhìn vào là khả năng tạo ra dòng tiền và sự tăng trưởng doanh thu. Đối với một quốc gia, đó chính là xuất khẩu và thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI).
Gần đây, có một sự so sánh rất thú vị về đà tăng trưởng xuất khẩu giữa Việt Nam và Ấn Độ[1]. Dù quy mô dân số và nền kinh tế nhỏ hơn rất nhiều, Việt Nam lại đang thể hiện một sức mạnh đáng kinh ngạc trong việc định vị mình là một trung tâm sản xuất toàn cầu. Hãy nhìn vào những con số dự phóng: Nếu năm 2013, xuất khẩu của Việt Nam chỉ đạt 132 tỷ USD, thì con số này được kỳ vọng sẽ bứt phá lên mức 475 tỷ USD vào năm 2026[1]. Để dễ hình dung, Ấn Độ với quy mô khổng lồ của mình, đi từ 330 tỷ USD năm 2013 và dự kiến đạt 440 tỷ USD vào năm 2026[1].
Điều này nói lên điều gì? Nó cho thấy "lợi thế cạnh tranh" (moat) của Việt Nam đang hoạt động cực kỳ hiệu quả. Chúng ta đang thu hút thành công dòng vốn FDI khổng lồ vào các chuỗi cung ứng công nghệ, điện tử và dệt may[1]. Các tập đoàn đa quốc gia không ngốc, họ mang tiền đến nơi có thể tối ưu hóa chi phí và đảm bảo sự ổn định.
Ngay cả Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) trong các cuộc gặp gỡ gần đây với lãnh đạo cấp cao của Việt Nam cũng đánh giá rất cao đà tăng trưởng mạnh mẽ và những nỗ lực cải cách của chúng ta[3]. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tăng trưởng cao đi kèm với sự ổn định kinh tế vĩ mô[3]. Đây chính là nền tảng vững chắc cho các doanh nghiệp nội địa phát triển trong dài hạn.
2. Tỷ Giá Và Lãi Suất: Những Cơn Gió Ngược Ngắn Hạn
Tất nhiên, không có doanh nghiệp nào hoạt động mà không gặp khó khăn. Khó khăn lớn nhất của "Vietnam Inc." lúc này đến từ yếu tố bên ngoài: Áp lực tỷ giá.
Thuật ngữ — Tỷ giá trung tâm: Là mức giá tham chiếu đồng USD do Ngân hàng Nhà nước công bố hàng ngày, làm cơ sở để các ngân hàng thương mại giao dịch ngoại tệ.
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) gần đây đã niêm yết tỷ giá trung tâm ở mức 25.155 VND/USD[2]. Áp lực này một phần đến từ việc các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới vẫn đang duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt. Ví dụ, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) dù đã có những động thái điều chỉnh, nhưng giới chuyên gia đánh giá rủi ro họ tiếp tục thắt chặt chính sách vẫn còn nếu lạm phát không cải thiện rõ rệt[2].
Tuy nhiên, cách điều hành của NHNN mới là điều chúng ta cần quan tâm. Theo đánh giá từ ngân hàng UOB, ưu tiên hàng đầu của NHNN hiện nay là duy trì sự ổn định của lãi suất điều hành[2].
Thuật ngữ — Lãi suất điều hành: Là các mức lãi suất do NHNN ấn định, dùng để định hướng thị trường và kiểm soát lượng tiền trong nền kinh tế, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người dân.
Việc cố gắng giữ nền lãi suất ổn định trong bối cảnh tỷ giá căng thẳng là một nỗ lực tuyệt vời để hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi sản xuất. Là nhà đầu tư, tôi thích sự ổn định này. Nó giúp các doanh nghiệp mà tôi nắm giữ có thể dự phóng được chi phí vốn, từ đó yên tâm mở rộng kinh doanh thay vì nơm nớp lo sợ lãi suất giật cục.
3. Kỷ Luật Tài Chính: Quản Trị Rủi Ro Hơn Là Chạy Theo Lợi Nhuận
Một nguyên tắc cốt lõi của đầu tư giá trị là: "Đừng để mất tiền". Để làm được điều đó, doanh nghiệp phải có một bảng cân đối kế toán lành mạnh. Tương tự, một quốc gia phải quản lý nợ công tốt.
Tôi khá ấn tượng khi thấy Cục Kho bạc Philippines (BTr) mới đây đã có chuyến thăm và làm việc với Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (Bộ Tài chính Việt Nam) để học hỏi kinh nghiệm về phát hành trái phiếu và quản lý nợ công[5]. Việc trao đổi, chia sẻ các thực tiễn tốt nhất về tài trợ chính phủ và quản lý tài khóa[5] cho thấy Việt Nam đang làm việc rất bài bản và có kỷ luật trong việc giữ gìn "sức khỏe tài chính" của quốc gia.
4. Thị Trường Ảm Đạm: Nơi Khởi Nguồn Của Biên An Toàn
Quay trở lại với thị trường chứng khoán. Hiện tại, thanh khoản thị trường khá trầm lắng, dòng tiền chưa có sự bứt phá quyết liệt và khối ngoại vẫn tiếp tục bán ròng[4].
Nhiều người hoảng sợ khi thấy Tây bán. Nhưng với tôi, đây là lúc cần sự điềm tĩnh. Khối ngoại bán ròng có thể do họ cơ cấu lại danh mục toàn cầu, do chênh lệch lãi suất, chứ không hẳn vì doanh nghiệp Việt Nam tồi đi.
Nếu bạn đã phân tích và thấy rằng: Xuất khẩu vẫn tăng trưởng mạnh, vĩ mô được giữ ổn định, nợ công trong tầm kiểm soát... thì việc giá cổ phiếu của những doanh nghiệp đầu ngành bị kéo xuống theo tâm lý chung của thị trường chính là món quà. Nó tạo ra Biên an toàn (Margin of Safety) – khoảng cách giữa giá trị thực của doanh nghiệp và mức giá bạn phải trả trên thị trường.
Lời Kết
Đầu tư không phải là trò chơi của sự thông minh xuất chúng, mà là trò chơi của sự kiên nhẫn và kỷ luật. Bức tranh vĩ mô Việt Nam hiện tại có những cơn gió ngược về tỷ giá, nhưng nền tảng cốt lõi về sản xuất, xuất khẩu và thu hút FDI vẫn cực kỳ vững chắc.
Thay vì đoán định ngày mai VN-Index tăng hay giảm, hãy dành thời gian tìm kiếm những doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững, ban lãnh đạo trung thực, dòng tiền đều đặn và chờ đợi thị trường định giá sai để mua vào. Thời gian luôn là người bạn tốt nhất của những doanh nghiệp tuyệt vời.
Chúc các bạn đầu tư an toàn và kỷ luật!
