Chào các bạn, tôi là Eric Phạm. Trong triết lý đầu tư giá trị mà tôi và những người hâm mộ ngài Warren Buffett luôn theo đuổi, chúng ta không mua những tờ giấy chứng nhận cổ phiếu, chúng ta mua một phần của doanh nghiệp. Tuy nhiên, để một cái cây doanh nghiệp phát triển khỏe mạnh, chúng ta cần hiểu rõ "thời tiết" Kinh tế vĩ mô đang diễn biến ra sao.

Bản cập nhật kinh tế toàn cầu tuần qua mang đến những cơn gió ngược khá rõ ràng. Thị trường có thể phản ứng thái quá trong ngắn hạn, nhưng với tư cách là những nhà đầu tư kỷ luật, việc của chúng ta là điềm tĩnh bóc tách vấn đề để bảo vệ vốn trước khi nghĩ đến lợi nhuận.

1. Bức tranh lãi suất: Mỗi người một ngả

Tuần qua, chúng ta chứng kiến sự phân hóa rõ rệt trong hành động của các ngân hàng trung ương lớn. Họ đang phải đi trên một sợi dây thăng bằng rất mỏng giữa việc kiềm chế giá cả và bảo vệ tăng trưởng kinh tế.

Tại châu Âu, Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) đã quyết định tăng lãi suất thêm 25 Điểm cơ bản — đơn vị đo lường sự thay đổi của lãi suất, trong đó 100 điểm cơ bản bằng 1%[1]. Đây là lần tăng đầu tiên của họ kể từ năm 2023, chủ yếu do áp lực giá cả leo thang từ những bất ổn tại khu vực Trung Đông[1].

Ngược lại, bên kia bờ đại dương, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dưới sự dẫn dắt của tân Chủ tịch Kevin Warsh lại chọn cách "án binh bất động", giữ nguyên lãi suất ở mức 3,5% đến 3,75%[3]. Mặc dù nền kinh tế Mỹ vẫn đang duy trì đà tăng trưởng khoảng 3% trong quý 2[2], Fed dường như muốn kiên nhẫn chờ xem liệu Lạm phát lõi — thước đo lạm phát nhưng loại trừ các mặt hàng có giá cả biến động mạnh như năng lượng và thực phẩm — có thực sự hạ nhiệt hay không, khi con số này hiện vẫn đang ở mức 3,3%[2].

Bất ngờ lớn nhất có lẽ đến từ châu Á. Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đã quyết định tăng lãi suất lên mức 1%, một con số cao kỷ lục chưa từng thấy trong suốt 30 năm qua nhằm bình thường hóa chính sách tiền tệ[3]. Trong khi đó, Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) tiếp tục duy trì lãi suất ở mức 3,75% trong bối cảnh lạm phát tại Anh vẫn neo ở mức 2,8%[3][4].

2. "Bóng ma" lạm phát và cú sốc năng lượng

Tại sao lạm phát lại dai dẳng đến vậy? Câu trả lời phần lớn nằm ở giá năng lượng. Theo báo cáo mới nhất từ Ngân hàng Thế giới, lạm phát toàn cầu đang bị đẩy lên mức 4%[5]. Nguyên nhân cốt lõi là do giá dầu Brent được dự báo sẽ đạt mức trung bình 94 USD/thùng, cao hơn tới 36% so với mức của năm 2025[5].

Có một chi tiết rất thú vị mà ít người để ý: Sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo (AI). Nhiều người kỳ vọng AI sẽ giúp tối ưu hóa và làm giảm chi phí (giảm phát). Tuy nhiên, ở thời điểm hiện tại, cơn sốt đầu tư vào AI với nhu cầu khổng lồ về phần cứng và năng lượng lại đang vô tình góp phần tạo thêm áp lực lạm phát[2].

3. Đám mây xám từ dự báo tăng trưởng

Bức tranh kinh tế sắp tới đòi hỏi chúng ta phải thắt chặt dây an toàn. Ngân hàng Thế giới đã đưa ra cảnh báo rằng tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 dự kiến sẽ chỉ đạt 2,5% — mức thấp nhất kể từ khi đại dịch COVID-19 bùng phát[5]. Các nền kinh tế đang phát triển cũng không khá hơn là bao khi dự báo chỉ đạt mức tăng trưởng 3,6%, mức thấp kỷ lục hậu đại dịch[5].

4. Chiến lược của nhà đầu tư giá trị: Kiên nhẫn lớn hơn thông minh

Đứng trước những thông tin vĩ mô ảm đạm này, đám đông ngoài kia có thể đang hoảng loạn mua bán. Nhưng với chúng ta, đây là lúc cần sự điềm tĩnh nhất. Lãi suất cao và kinh tế tăng trưởng chậm chính là "chiếc kính lúp" tuyệt vời nhất để soi rõ sức khỏe tài chính của các doanh nghiệp.

Khi thủy triều rút, chúng ta mới biết ai đang bơi khỏa thân. Lời khuyên của tôi dành cho bạn trong giai đoạn này là:

• Tôn trọng Biên an toàn (Margin of safety) — nguyên tắc đầu tư cốt lõi yêu cầu chỉ mua tài sản khi giá thị trường thấp hơn đáng kể so với giá trị thực của nó. Trong bối cảnh rủi ro vĩ mô cao, biên an toàn của bạn phải được đặt ở mức rộng hơn bình thường.
• Tập trung vào dòng tiền: Tránh xa những công ty có đòn bẩy tài chính (nợ vay) cao. Hãy tìm kiếm những doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh độc quyền, có khả năng chuyển chi phí lạm phát sang người tiêu dùng mà không làm giảm doanh số, và đặc biệt là tạo ra tiền mặt đều đặn.
• Bỏ qua những tiếng ồn ngắn hạn: Đừng cố dự đoán xem tháng sau Fed hay ECB sẽ làm gì. Không ai có quả cầu pha lê cả. Việc của bạn là mua những doanh nghiệp tuyệt vời ở mức giá hợp lý và để thời gian làm nốt phần việc còn lại.

Kinh tế vĩ mô có thể lên xuống thất thường, nhưng giá trị nội tại của một doanh nghiệp tốt sẽ luôn được thị trường đền đáp trong dài hạn. Chúc các bạn luôn giữ cái đầu lạnh và đầu tư an toàn!