Chào các bạn, tôi là Eric Phạm. Gần đây, tôi nhận được rất nhiều câu hỏi xoay quanh chủ đề tỷ giá USD VND và những biến động chóng mặt trên thị trường ngoại hối. Giữa một rừng thông tin về tín hiệu từ các ngân hàng trung ương hay dự báo tiền tệ, tâm lý chung của đám đông thường là lo âu và vội vã hành động. Nhưng với tư cách là một nhà đầu tư theo trường phái giá trị — và là một người luôn học hỏi từ triết lý của Warren Buffett — tôi tin rằng sự điềm tĩnh mới là thứ mang lại lợi nhuận bền vững.

Hôm nay, chúng ta hãy cùng ngồi xuống, pha một ấm trà và nhìn nhận câu chuyện tỷ giá này qua lăng kính của một người mua doanh nghiệp để nắm giữ dài hạn, thay vì một người "lướt sóng" tiền tệ.

Bức tranh tỷ giá hiện tại: Chuyện gì đang xảy ra?

Vào sáng ngày 29 tháng 6, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã niêm yết tỷ giá trung tâm ở mức 25.201 VND/USD[1]. Trên thị trường quốc tế, chỉ số đồng đô la Mỹ (DXY) dao động quanh mức 101,35 điểm, neo rất gần với đỉnh của năm[1]. Tại sao đồng bạc xanh lại mạnh đến vậy?

Câu trả lời nằm ở Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Lạm phát dai dẳng và thị trường lao động Mỹ vẫn đang rất khỏe mạnh khiến giới phân tích tin rằng Fed sẽ tiếp tục duy trì lập trường cứng rắn[1].

Thuật ngữ — Chính sách diều hâu (Hawkish): Thuật ngữ chỉ việc ngân hàng trung ương ưu tiên thắt chặt tiền tệ, duy trì hoặc tăng lãi suất ở mức cao nhằm kiềm chế lạm phát, thay vì hạ lãi suất để kích thích tăng trưởng.

Khi Mỹ giữ lãi suất cao, dòng tiền đầu tư toàn cầu sẽ tự động chảy về nơi sinh lời tốt nhất và an toàn nhất. Điều này tạo ra áp lực khổng lồ lên các đồng tiền khác. Chẳng hạn, đồng Yên Nhật đã phải giao dịch ở mức 161,74 JPY/USD, chịu sức ép nặng nề từ sự khác biệt lãi suất quá lớn giữa Mỹ và Nhật Bản[1].

Thuật ngữ — Chênh lệch lãi suất: Sự khác biệt về mức lãi suất cơ bản giữa hai quốc gia. Dòng vốn thường có xu hướng rời bỏ quốc gia có lãi suất thấp để chảy sang quốc gia có lãi suất cao hơn.

Nhìn xa hơn những con số nhảy múa

Nhiều mô hình dự báo dài hạn cho thấy tỷ giá có thể tiếp tục biến động. Một số dự báo chỉ ra rằng vào đầu năm 2027, tỷ giá có thể vượt mốc 26.000 VND/USD và thậm chí tiến tới vùng 27.000 VND/USD vào cuối năm đó[2]. Dù những con số này có thể thay đổi, thông điệp ở đây rất rõ ràng: biến động tỷ giá là điều chúng ta phải học cách sống chung trong dài hạn.

Tuy nhiên, thị trường Tài chính thường có thói quen phản ứng thái quá trong ngắn hạn. Đám đông dễ bị cuốn theo nỗi sợ hãi khi thấy tỷ giá nhích lên vài đồng mỗi ngày. Nhưng bạn biết đấy, Warren Buffett từng nói: "Thị trường chứng khoán là một thiết bị chuyển tiền từ kẻ thiếu kiên nhẫn sang người kiên nhẫn". Điều này cũng đúng với cách chúng ta ứng xử trước các rủi ro kinh tế vĩ mô.

Cách nhà đầu tư giá trị ứng phó với "bão" tỷ giá

Thay vì cố gắng dự đoán xem ngày mai tỷ giá USD VND sẽ tăng hay giảm — một việc mà ngay cả các chuyên gia kinh tế hàng đầu cũng thường xuyên đoán sai — tôi chọn cách tập trung vào những gì mình có thể kiểm soát. Đó là chất lượng của doanh nghiệp mà tôi đang sở hữu.

1. Mua doanh nghiệp, không mua cổ phiếu hay tiền tệ Khi tỷ giá biến động, tác động lên nền kinh tế Việt Nam là có thật. Các doanh nghiệp nhập khẩu nguyên vật liệu bằng USD sẽ thấy biên lợi nhuận bị bào mòn, trong khi các doanh nghiệp xuất khẩu thu bằng USD lại hưởng lợi. Nhưng một doanh nghiệp thực sự xuất sắc sẽ có lợi thế cạnh tranh bền vững (con hào kinh tế). Họ có khả năng tăng giá bán để bù đắp chi phí mà không làm mất khách hàng. Tôi luôn tìm kiếm những công ty có dòng tiền nội bộ mạnh mẽ, ít vay nợ bằng ngoại tệ. Nếu doanh nghiệp không nợ USD, áp lực tỷ giá đối với họ chỉ là những cơn gió thoảng qua.

2. Nguyên tắc sống còn: Biên an toàn Thuật ngữ — Biên an toàn (Margin of Safety): Khoảng cách giữa giá trị thực (nội tại) của một tài sản và mức giá bạn trả để mua nó. Mua với biên an toàn lớn giúp bạn hạn chế thua lỗ nếu có những rủi ro vĩ mô bất ngờ xảy ra.

Dù tỷ giá có biến động ra sao, nếu bạn mua được một doanh nghiệp tuyệt vời ở mức giá rẻ hơn nhiều so với giá trị thực của nó, bạn đã tự tạo ra một tấm nệm êm ái để đỡ lấy mình khi thị trường vấp ngã. Quản lý rủi ro luôn quan trọng hơn việc mù quáng chạy theo lợi nhuận.

3. Tránh những gì bạn không hiểu Nếu bạn không hiểu rõ cách một doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tỷ giá (hedging) hoặc cấu trúc nợ ngoại tệ của họ quá phức tạp, hãy bỏ qua. Có hàng ngàn cơ hội khác trên thị trường. Sự đơn giản và rõ ràng luôn là ưu tiên hàng đầu của tôi.

Lời kết

Thời gian là người bạn đồng hành tốt nhất của những doanh nghiệp chất lượng và là kẻ thù của những công ty yếu kém. Biến động của tỷ giá hôm nay có thể là tin tức nóng hổi trên các mặt báo, nhưng trong tầm nhìn 5 năm hay 10 năm tới, nó chỉ là một điểm nhỏ trên biểu đồ.

Hãy giữ cho mình một cái đầu lạnh, suy nghĩ độc lập và kiên định với kỷ luật đầu tư. Đừng để những cơn gió vĩ mô thổi bay sự kiên nhẫn của bạn. Bởi vì cuối cùng, trong đầu tư, kiên nhẫn luôn mang lại kết quả tốt hơn là cố tỏ ra thông minh.