Chào các bạn, tôi là Eric Phạm. Trong giới đầu tư, chúng ta thường ví von thị trường Tài chính như một đại dương bao la. Ở đó, tỷ giá hối đoái — mức giá tại đó đồng tiền của một quốc gia có thể được chuyển đổi sang đồng tiền của quốc gia khác — chính là những con sóng, lúc êm ả, lúc lại dữ dội.
Gần đây, khi mở các trang tin tức hay bảng điện, tôi thấy nhiều người tỏ ra lo lắng trước những nhịp đập liên tục của tỷ giá USD VND. Tuy nhiên, với một người theo trường phái đầu tư giá trị và là một "fan cứng" của triết lý Warren Buffett, tôi luôn tin rằng: Chúng ta không thể kiểm soát được hướng gió, nhưng hoàn toàn có thể tự đóng cho mình một con thuyền vững chãi. Hôm nay, hãy cùng tôi ngồi lại, pha một ấm trà và bóc tách câu chuyện tỷ giá này một cách đơn giản nhất.
Bức tranh tỷ giá USD VND hiện tại: Những con số nói lên điều gì?
Theo những dữ liệu mới nhất trên thị trường, đồng Việt Nam (VND) đang trải qua những nhịp điều chỉnh nhất định so với đồng Đô la Mỹ (USD). Cụ thể, tỷ giá giao dịch thực tế đang dao động trong khoảng 26.245 đến 26.315 VND cho mỗi USD[4]. Thậm chí, ở một số thời điểm và nền tảng giao dịch, mức quy đổi này có thể nhích lên tới 26.334,50 VND/USD[3].
Nếu nhìn vào dữ liệu lịch sử gần đây, tỷ giá có những biến động nhỏ hàng ngày, ví dụ như mức giảm nhẹ 0,27% trong một phiên[4], hoặc xu hướng tăng nhích từng chút một trong vòng 1 tháng qua (khoảng 0,17%)[1].
Thị trường ngoại hối (Forex) — nơi diễn ra các hoạt động mua bán, trao đổi các loại tiền tệ khác nhau trên toàn cầu — luôn phản ánh kỳ vọng, nỗi sợ hãi và cả lòng tham của hàng triệu người tham gia. Việc tỷ giá nhảy múa hàng ngày là chuyện hết sức bình thường. Nó giống như thời tiết vậy, có ngày nắng ngày mưa. Điều quan trọng không phải là đoán xem ngày mai trời có mưa không, mà là bạn đã chuẩn bị ô chưa.
Tín hiệu từ Ngân hàng Trung ương và Tác động đến kinh tế Việt Nam
Để hiểu sâu hơn, chúng ta không thể bỏ qua vai trò của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). NHNN giống như người thuyền trưởng, sử dụng các công cụ như lãi suất, dự trữ ngoại hối và nghiệp vụ thị trường mở để giữ cho con tàu kinh tế vĩ mô đi đúng hướng. Khi tỷ giá có dấu hiệu biến động mạnh, những tín hiệu điều hành từ NHNN là mỏ neo tâm lý quan trọng nhất cho thị trường [thông tin không có trong nguồn, bổ sung theo kiến thức kinh tế vĩ mô cơ bản].
Vậy sự biến động của tỷ giá USD VND tác động thế nào đến túi tiền của chúng ta và các doanh nghiệp?
- Niềm vui của người xuất khẩu: Khi USD mạnh lên (tỷ giá tăng), hàng hóa Việt Nam bán ra nước ngoài trở nên rẻ hơn, cạnh tranh hơn. Đồng thời, khi doanh nghiệp thu USD về và đổi ra VND, họ sẽ có mức biên lợi nhuận tốt hơn.
- Nỗi lo của người nhập khẩu và con nợ ngoại tệ: Ngược lại, các doanh nghiệp phải nhập khẩu nguyên vật liệu từ nước ngoài sẽ thấy chi phí đầu vào tăng vọt. Đặc biệt, những công ty vay nợ bằng USD sẽ phải đối mặt với gánh nặng trả nợ phình to, trực tiếp bào mòn lợi nhuận.
Tầm nhìn dài hạn: Đừng để biến động ngắn hạn che mờ mắt
Warren Buffett từng nói: "Nếu bạn không sẵn sàng sở hữu một cổ phiếu trong 10 năm, thì đừng nghĩ đến việc giữ nó trong 10 phút". Tư duy này hoàn toàn đúng khi chúng ta nhìn nhận về rủi ro tỷ giá.
Các mô hình dự báo dài hạn cho thấy cặp tiền USD/VND sẽ còn nhiều biến chuyển. Theo một số dự báo, đến năm 2027, tỷ giá có thể hạ nhiệt về vùng 25.900 - 26.100 VND/USD[4]. Tuy nhiên, nếu nhìn xa hơn đến năm 2030, con số này có thể tiến tới mốc 29.271 - 29.347 VND/USD[4].
Chúng ta dùng những dự báo này để làm gì? Không phải để "lướt sóng" kiếm lời, mà để kiểm tra sức chịu đựng của danh mục đầu tư. Nếu tỷ giá thực sự lên 29.000 VND/USD trong 5 năm tới, liệu doanh nghiệp bạn đang nắm giữ cổ phiếu có sống sót và phát triển được không?
Chiến lược hành động: Giữ cái đầu lạnh và bám sát giá trị
Là một nhà đầu tư cá nhân, tôi không bao giờ cố gắng dự đoán tỷ giá ngày mai sẽ ra sao. Thay vào đó, tôi tập trung vào những nguyên tắc bất biến:
- Tuân thủ Biên an toàn: Biên an toàn (Margin of Safety) — nguyên tắc đầu tư cốt lõi, nghĩa là chỉ mua một tài sản khi giá thị trường của nó thấp hơn đáng kể so với giá trị thực, nhằm tạo ra một "tấm đệm" phòng ngừa những rủi ro không lường trước (như cú sốc tỷ giá).
- Chọn doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh bền vững: Tôi ưu tiên những công ty có khả năng tăng giá bán sản phẩm để bù đắp chi phí nhập khẩu tăng cao mà không làm mất khách hàng. Đó là những "pháo đài" thực sự trước bão lạm phát và tỷ giá.
- Tránh xa những gì bạn không hiểu: Nếu đọc báo cáo tài chính của một công ty mà thấy họ vay nợ USD quá nhiều nhưng không có nguồn thu USD để bù đắp (hedging), tôi sẽ bỏ qua. Quản lý rủi ro luôn quan trọng hơn việc cố gắng kiếm thêm vài phần trăm lợi nhuận.
Thị trường có thể hoảng loạn trong ngắn hạn, nhưng trong dài hạn, nó giống như một chiếc cân, luôn phản ánh đúng giá trị thực của doanh nghiệp. Hãy kiên nhẫn, suy nghĩ độc lập và để thời gian làm người bạn đồng hành tốt nhất của bạn.
